बाबा

बालभारती

पाऊस पडतो रिमझिम जेव्हा,
झाड वडाचे भिजून जाते;
गंध नव्याचा घेऊन पोटी,
पुस्तक भेटायला येते.

कव्हर त्याचे रेखिव खाकी,
रंगित स्टिकर अन त्यावरती;
घेऊन सारे धडे नि कविता,
हळूच हसते, बालभारती !

'फटका' इथला लागत नाही,
'गवतफुला'ही येथे परिमळ;
पण कधि 'गोड हिवाळया'मध्ये,
स्वप्नांचा होतो 'लाल चिक्खल'.

'स्मशानातले' लेवुन 'सोने',
'बुद्ध' येथला 'दर्शन' देतो;
'गर्वा'ने 'कोलंबस' इथला,
'तुतारी' फुंकुनी, गगन भेदितो.

रस्त्यावरची 'दमडी' इथली,
स्वप्नांची पांघरे 'पैठणी';
ज्ञान-तुक्याचे 'अभंग' गाते,
'मनु' येथली, आर्त विराणी...

क्षणांत काही, डोळ्यांमध्ये
आठवणींचे असंख्य मोती;
रेखिव खाकी बुराख्यामागे,
अलिप्त तरिही, बालभारती...

























(आठवी नंतर पुस्तकाला कुमारभारती नाव असलं, तरी मराठीचं पुस्तक म्हटलं की बालभारती हेच नाव डोळ्यांसमोर येतं :-) )

एकम - मिलिंद बोकील

मिलिंद बोकील यांच्या एकम या कादंबरीतील काही निवडक संकलित भागाचं अभिवाचन. (मला मान्य आहे कि जरा जास्तच lengthy आहे, पण खूप सुंदर लिहिलंय !)

ज्याला कुणाला लिहायला आवडतं किंवा at least ज्याला कधीतरी, काहीतरी वाचल्यावर 'मी असं कधी लिहीन का?' असं वाटलं असेल त्या प्रत्येकासाठी...

१. काळं कि निळं ?
२. चहा कि कॉफी ?
३. थीम कि थीम्स ?
४. एकटेपणा - शाप कि वरदान ?
५. शाप = वरदान !
६. एकटेपणा
७. लेखक
८. लिखाण
९. एकम...

मनातलं अवकाश!

मळभ विरतं, दिसू लागतं
निरभ्र... आकाश;
दूर कुठे क्षितिजावरती,
मंदसा ... प्रकाश.

वारा नाही पण,
शहारणारा गारवा;
हवेमध्ये दवासारखा,
अनामिक गोडवा.

पिसासारखं हलकं, हलकं,
सहज... सावकाश;
नितळ... निराकार --
मनातलं अवकाश !

आठवणींच्या कविता ३

(शेवटच्या फिरोदिया नंतरची, नाटकावरची शेवटची कविता. आठवणी खूप होत्या. साडे तीन सुमन करंडक - 'आयला', 'Tax फ्री', 'सांत्वन', 'मृगजळ'; तीन पुरुषोत्तम - 'एक ओंगळ घटना', 'अशाच एका संध्याकाळी', 'एका कथेची गोष्ट'; तीन फिरोदिया - 'त्सुनामीच्या निमित्ताने', 'सदा कदाचित', 'हो! पण...?'. (अजूनही त्या आठवणी आहेत, पण तेव्हा त्या खूप फ्रेश होत्या :-) ) त्यामुळे मनात येईल तसं, flow वगैरेचा फारसा विचार न करता लिहिलंय.)

हो! पण...?

'सदा' काहीतरी भव्य-दिव्य करायचं होतं
फारच थोडं जमलं 'कदाचित'...
तरीही मागची चार वर्षं,
केवढी सुंदर... केवढी अभावित...

Show च्या दिवशी मन उधाण,
'त्या' दिवशी, मात्र 'Tax Free' 'सांत्वन' मिळायचं...
आणि असायची पुढच्या स्पर्धेची हमी;
'आयला' यार, एक दिवस...
मनामधल्या अनंत 'त्सुनामी'

तशातच, 'अशाच एखाद्या संध्याकाळी'
'एक ओंगळ घटना' घडली;
आणि 'मृगजळा'मागे धावताना
'एका कथेची गोष्ट' झाली...
हो! पण...?

वेडं मन अजून एक चान्स मागतंय;
विचारांच्या तळ्यात, स्वप्नांचा समुद्र शोधतंय!

वाटतंय आसामा के पार अजून,
एक फिरोदिया व्हायचा असेल;
सगळी सुंदर स्वप्नं घेऊन,
आपला पेगासीस उडेल

ढगांची formations , इंद्रधनुच स्ट्रिंग आर्ट,
आणि नक्षत्रांच्या लाटेवर 'One Man's Dream' होईल
"तुम्ही नं... तुम्ही खूप मोठी माणसं झालायत"
वावटळीतून आवाज येईल

मनातला आठवणींचा प्रचंड समुद्र
आता डोळ्यांत तळं म्हणून येणार...
"प्रवाहात आणि प्रवाहाविरुद्ध
एकाचवेळी कसं ना पोहणार ?"
...
आता ना, आता आपण senior होणार!
सगळं रुटीन बदलून जाईल...
दररोज सहा वाजता मात्र,
'cultural' ची आठवण होईल!

senior म्हणून जरूर येऊ,
उगाच भरपूर suggestions द्यायला...
आणि त्या प्रत्येक क्षणात,
पुन्हा स्वतःलाच शोधायला!
...
senior म्हणून जाताना,
नाही देऊ शकलोय करंडक;
उलट इथूनच घेऊन चाललोय...
इथला प्रत्येक क्षण, इथली प्रत्येक आठवण.
हो! पण...

डोळे मिटून घेऊ या... नाहीतर, मनातलं सारं,
निसटून जाईल गालांवर;
असंख्य आठवणी, काही सल
राहू देत ना मनात, आयुष्यभर...!

छोट्याशा नातवाची छोटीशी कविता

रोज, भल्या पहाटे
आजोबा 'आपोआप' उठतात
अन पूजेसाठी बागेतली
फुलं खुडू लागतात

"काय स्वान्दोबा, फिरायला येणार का?"
एकच हाक मारतात
आणि कधीही न उघडणारे माझे डोळे
आज मात्र, तसेच, आपोआप उघडतात

दोन दोन स्वेटर घालून
मग आम्ही फिरायला निघतो
गच्च धुक्यातला एकटा रस्ता
कसला सॉलिड दिसतो

"हे झाड अमुक-अमुक, तो पक्षी तमुक-तमुक"
आजोबा काय काय सांगतात
"मज्जाय की नाही!" म्हणत
कसले गोड हसतात

घरी आल्यावर आज्जी
मस्त गरम उपीट करते
आई हिची मुलागीये ना
मग हिची चव इतकी भारी कशी असते?

दुपारी जेवणात तर
माझी फुल्ल मज्जा असते
आज्जी मला मऊ मऊ
आमटी-भात कालवून देते

आजोबा त्यांच्या ताटातला
दहीभात देतात
"कसाय?" म्हणत
भूर्र्र भुरका मारतात

दुपारी मी स्वयंपाक घरात
भांडी पाडत, खेळत असतो
"लागेल रे, हळू" एवढाच
आजीचा ओरडा असतो

पण त्या आवाजानी
आजोबा मात्र उठतात
"क्रिकेट खेळायचं का?"
स्वतःच मला विचारतात

आमचे आजोबा तर तेंडल्यापेक्षा
भारी क्रिकेट खेळतात
मी कधीही म्हणलं की
लगेच मला batting देतात

संध्याकाळी मग आम्ही तिघं
फिरायला जातो
म्हणजे ते दोघं फिरतात,
मी नुसता हुंदडतो

"इकडे बघ गाडी आहे, तिकडे खड्डा आहे"
आई बाबा नुसते सूचना देत असतात
आणि वर सगळा रस्ताभर
माझा हात पकडतात

इकडे मात्र मी
आजीचा हात पकडतो
"नातू असला की काळजी नसते"
आजीचा नेहेमीचा डायलॉग असतो

"हा आमचा नातू बरं का!"
सगळ्यांना सांगत सुटतात
आणि नेहेमीपेक्षा बहुतेक
जरा जास्तच हसत असतात

रात्री मग दमल्यावर,
छान छान जेवल्यावर,
आजोबा लगेच घोरू लागतात
आज्जी मात्र काहीतरी
सांगत राहते
"आता तू मोठ्ठा झालायस,
हे करत जा, ते नको"
एकटीच बोलू लागते

मग मधेच थांबून विचारते
"मोठेपणी तू कोण होणार?"
तेंडल्या, पायलट, सैनिक, शास्त्रज्ञ...
"आज्जी, मी... मी आजोबा होणार!"

आधी आज्जी खूप हसते
नंतर हळूच म्हणते
"त्याला खूप सोसावं लागतं राजा!"

मला काहीच कळत नाही
नुसती झोप येत असते
आज्जी मात्र मला
नुसतीच थापटत राहते

१३ मार्च २०११
(आजोबांच्या ८१ व्या वाढदिवशी, मामाच्या पुस्तक प्रकाशनाच्या कार्यक्रमावेळी केलेली कविता)

निःशब्द

काळ-वेळ सोडून सारी
कधीकधी मनामध्ये,
खोल खोल विहिरीसारखी
खूप खूप आतमध्ये,

आर्त काही अनामिक,
अलवार पण आकस्मिक;
अशांत अन अस्वस्थ,
बेफिकीर, बेशिस्त;

कुठून कशी दाटून येते,
एक वेडी हुरहूर..
कुंद तरीही धुंद जशी,
पावसाची भुरभूर...

भावनांची हिरवी पानं
भिजून जातात...
विचारांची व्रात्य वादळं
थिजून जातात...

दाटून येतं ढगांचं
धुकं... धुकं...
इवल्याश्या कळीगत
मुकं... मुकं...

वाचलेल्या असंख्य कविता,
एकही ओळ आठवत नाहीये;
डोंगरामध्ये पाऊस पडतोय,
पण एकही ओहोळ झरत नाहीये;

सारं कसं अबोल अबोल,
अव्यक्त...
दूर सोनेरी क्षितीजसुद्धा,
अनासक्त...

डोळ्यांमधून मनातले
निसटून जातायत शब्दं...
इतकं बोलूनही, आसवंसारखेच...
निःशब्द !